Achtergrond

Jaarlijks vinden in Nederland ongeveer 1500 zelfdodingen plaats, waarvan 600 door patiënten die bekend zijn in GGZ. Het aantal zelfdodingspogingen wordt geschat op 90.000 per jaar.

Richtlijn

In de jaren negentig werd binnen de beroepsgroep van psychiaters levendig gediscussieerd over de vraag of het in voorkomende gevallen mogelijk kon zijn hulp bij zelfdoding te geven aan een psychiatrische patiënt. In deze tijd werd jaarlijks aan twee tot vijf patiënten hulp bij zelfdoding verleend. Om tot een zorgvuldige besluitvorming te komen bij verzoeken om hulp bij zelfdoding ontwikkelde de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) in 1998 de Richtlijn omgaan met het verzoek om hulp bij zelfdoding door patiënten met een psychiatrische stoornis (herzien in 2004 en 2008).

Euthanasiewet

In 2002 trad de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in werking (kortweg: de euthanasiewet). De wet is van toepassing op alle wilsbekwame patiënten, ongeacht of de patiënt lijdt aan een somatische of psychiatrische aandoening.
Na het van kracht worden van de wet kwam het onderwerp hulp bij zelfdoding in de psychiatrie duidelijk minder aan de orde. Pas in 2008 vonden er weer twee meldingen plaats van hulp bij zelfdoding in de psychiatrie. Dit terwijl uit onderzoek – uitgevoerd door Joep van Helden, samen met de Erasmus Universiteit, de VU, het UMC St Radboud en de NVVE (nog niet gepubliceerd) – blijkt dat in 2008 520 psychiaters een of meerdere verzoeken om hulp bij zelfdoding kregen van een patiënt. Daarbij zegt 43% van de psychiaters zich voor te kunnen stellen ooit hulp bij zelfdoding te verlenen.

Dilemma

Het valt goed te begrijpen dat het voor welwillende psychiaters een behoorlijk persoonlijk ethisch dilemma kan zijn om daadwerkelijk hulp te verlenen. Nog afgezien van praktische zaken als het instellingsbeleid, de uiteenlopende meningen binnen een afdelingsteam, de onzekerheid van de psychiater op welke wijze de consultatie te regelen en hoe de praktijk van uitvoering van de hulp bij zelfdoding zal verlopen. Reden om de Steungroep Psychiaters op te richten, bestaande uit speciaal opgeleide, onafhankelijke en ervaren psychiaters die collega’s bij kunnen staan die een verzoek om hulp bij zelfdoding krijgen van een patiënt.